Το σύγχρονο ποδόσφαιρο απαιτεί περισσότερα από ταλέντο. Οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές είναι σήμερα ψηλότεροι, ταχύτεροι και καλύτερα προετοιμασμένοι σωματικά από ποτέ, ενώ παραμένουν ενεργοί σε υψηλό επίπεδο για περισσότερα χρόνια.
Η εξέλιξη της αθλητικής επιστήμης και οι αυξημένες απαιτήσεις του παιχνιδιού έχουν αλλάξει ριζικά το προφίλ του σύγχρονου αθλητή. Πηγή-κειμένου ΒΒC – Sport
-Πώς άλλαξαν τα σώματα κορυφαίων ποδοσφαιριστών σε διάστημα 50 ετών
-Αύξηση παρατηρείται και στη συμμετοχή πιό μεγάλων σε ηλικία ποδοσφαιριστών σε κορυφαία πρωταθλήματα
-Γιατί οι ομάδες επιλέγουν ψηλούς, λεπτούς, με ελαφρύ σωματότυπο και γρήγορους
Σε μια περίοδο τεταμένων και θεαματικών 30 δευτερολέπτων, η Εθνική Βραζιλίας, μεταβίβασε την μπάλα το 1970 στον τελικό με την Ιταλία με τη συμμετοχή οκτώ μέσα παικτών της οκτώ παίκτες πριν από ένα βροντερό χτύπημα του δεξιού μπακ Κάρλος Αλμπέρτο.
Το τέταρτο γκολ της ομάδας εναντίον της Ιταλίας στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου συχνά χαιρετίζεται ως μια από τις μεγαλύτερες στιγμές στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Μέχρι να καταλήξει η μπάλα στα δίκτυα χρειάστηκαν οκτώ ασίστ που κράτησαν 30 δευτερόλεπτα, χρόνος ασύλληπτος για εκείνη την εποχή.
Πέντε δεκαετίες αργότερα, ένας παρόμοιος ελιγμός με επτά πάσες από την Αργεντινή εναντίον της Γαλλίας στον τελικό του 2022 – που ολοκληρώθηκε από τον εξτρέμ Άνχελ Ντι Μαρία – χρειάστηκε μόλις 12 δευτερόλεπτα για να καταλήξει η μπάλα στα δίκτυα του Λορίς.
Αυτό το γκολ του 1970 «δεν θα είχε πραγματοποιηθεί στις μέρες μας», λέει ο Δρ Ορλάντο Λαϊτάνο, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα και κορυφαίος ειδικός στη φυσιολογία της άσκησης.
Αν αυτή η βραζιλιάνικη ομάδα μπορούσε να ταξιδέψει στον χρόνο, η μετακίνησή της πιθανότατα θα είχε καταπνιγεί από τους σύγχρονους ποδοσφαιρικούς αντιπάλους.
Προσθέτει ο ο Δρ. Laitano: «Tο μεγαλύτερο κενό δεν θα ήταν το ταλέντο – θα ήταν η φυσιολογία».
Ο Δρ. Laitano, ο οποίος συνεργάστηκε με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014, λέει ότι οι σημερινοί ποδοσφαιριστές έχουν γίνει βιολογικά διαφορετικοί παίκτες από τους προκατόχους τους.
Σημειώνει ότι η εξέλιξη της άσκησης και της ιατρικής, και οι αλλαγές στον τρόπο που παίζεται το παιχνίδι, σημαίνουν ότι το ποδόσφαιρο υψηλού επιπέδου έχει εξελιχθεί σε μια μάχη για κάθε εκατοστό του χώρου του γηπέδου και «ως εκ τούτου, οι σύγχρονοι παίκτες πρέπει να γίνουν γρηγορότεροι και πιο δυνατοί».
Δεδομένα από τις τελευταίες πέντε δεκαετίες δείχνουν ότι οι κορυφαίοι παίκτες έχουν γίνει πιό ψηλοί, όσο και πιο αδύνατοι, σύμφωνα με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Wolverhampton στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Έχουν συγκρίνει πληροφορίες για χιλιάδες παίκτες στην κορυφαία κατηγορία ποδοσφαίρου της Αγγλίας από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 2020 – την Πρώτη Κατηγορία μέχρι το 1992 και στη συνέχεια την Premier League, στην οποία οι κορυφαίοι παίκτες από όλο τον κόσμο εκπροσωπούνται πλέον έντονα.
Το μέσο ύψος των παικτών αυξήθηκε κατά περισσότερο από 4 εκατοστά μεταξύ 1973 και 2013.
Η τάση συνεχίστηκε και την επόμενη δεκαετία για τους τερματοφύλακες και τους αμυντικούς, αν και το μέσο ύψος για τους επιθετικούς και τους μέσους μειώθηκε λίγο.
Οι ομάδες επιλέγουν ποδοσφαιριστές ψηλούς, λεπτούς με ελαφρύ σκελετό και μακριά άκρα κάτι που υποδεικνύεται από τις αυξανόμενες βαθμολογίες για ένα μέτρο που ονομάζεται Δείκτης Αμοιβαίας Πόνδρωσης (RPI), ο οποίος μετρά το ύψος σε σχέση με το βάρος με τρόπο που δίνει έμφαση στη λεπτότητα.
Οι συντάκτες της μελέτης, υποστηρίζουν ότι η αλλαγή στον σωματότυπο οφείλεται στις καλύτερες κινήσεις και στο αυξημένο φόρτο εργασίας που απαιτείται από τους σύγχρονους παίκτες.
Πίσω στη δεκαετία του 1970, τα γήπεδα στη μέση του χειμώνα γίνονταν πολύ λασπωμένα «και οι παίκτες έπρεπε να είναι πολύ μυώδεις για να αποδίδουν καλά», λέει ο ομότιμος καθηγητής Άλαν Νέβιλ, ένας από τους συν-συγγραφείς της μελέτης.
“Αλλά τώρα, με καλύτερα γήπεδα «αποκτάτε αυτούς τους ελαφρύτερους και πιό λεπτούς παίκτες που μπορούν να αποδίδουν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα με συνεχή απόδοση ενέργειας», προσθέτει.
Οι ειδικοί λένε ότι μεγάλο μέρος αυτής της ενέργειας εξαντλείται στην ταχύτητα.
Μεγαλύτερη ταχύτητα για τη νίκη
Αρκετές μελέτες έχουν εκτιμήσει ότι οι παίκτες σπάνια κατέρριπταν το φράγμα των 30 χλμ./ώρα στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 – αλλά στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022, τουλάχιστον 10 έτρεχαν με ταχύτητες μεγαλύτερες από 35 χλμ./ώρα.
Και το πιο σημαντικό, οι παίκτες πρέπει να φτάσουν τις μέγιστες ταχύτητές τους περισσότερες φορές σε έναν αγώνα.
«Αν κοιτάξετε τους επιθετικούς του περασμένου αιώνα, θα μπορούσαν να περπατήσουν για το μεγαλύτερο μέρος του παιχνιδιού, αλλά απλώς να εκραγούν σε λίγες ενέργειες και ίσως να σκοράρουν ένα γκολ. Αυτό δεν υπάρχει πια», λέει ο Jens Bangsbo, καθηγητής φυσιολογίας της άσκησης στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
Στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ανδρών, που διεξήχθη στη Γερμανία το 2024, οι παίκτες έτρεξαν με ταχύτητες 25 χλμ./ώρα ή και περισσότερο περίπου 12 φορές ανά αγώνα, σύμφωνα με την UEFA, το διοικητικό όργανο του ποδοσφαίρου στην Ευρώπη.
Ωστόσο, ο αριθμός των σπριντ εξαρτιόταν από τη θέση – οι κεντρικοί αμυντικοί και οι κεντρικοί μέσοι έτρεχαν με όλες τις δυνάμεις τους οκτώ φορές ανά αγώνα κατά μέσο όρο, ενώ οι επιθετικοί το έκαναν 12 φορές και οι ακραίοι αμυντικοί 14.
Το γρήγορο σπριντ είναι ένα πράγμα, λέει ο καθηγητής Bangsbo, αλλά το πιο σημαντικό είναι η ικανότητα να το κάνεις επανειλημμένα.
«Βασικά, το ποδόσφαιρο στις μέρες μας αφορά την ανάρρωση – την ικανότητα να αναρρώνεις όσο το δυνατόν γρηγορότερα», εξηγεί ο καθηγητής Bangsbo, πρώην επαγγελματίας ποδοσφαιριστής και ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στον κόσμο στη φυσική κατάσταση και τη φυσιολογία του ποδοσφαίρου.
Τα ευρήματα μελέτης της ΟΥΕΦΑ
Μελέτη την οποία εκπόνησε η UEFA και δημοσιεύτηκε το 2023, εξηγεί γιατί αυξάνονται οι τραυματισμοί στους οπίσθιους μηριαίους.
Σε έξι από τις 10 περιπτώσεις, οι παίκτες τραυματίζονται ενώ τρέχουν ή κάνουν σπριντ.
Η μελέτη δεν αξιολόγησε την αιτία, αλλά οι συντάκτες της, εξηγούν ότι η αυξημένη ένταση του κορυφαίου ποδοσφαίρου και τα γεμάτα ημερολόγια αγώνων μπορεί να είναι βαστικοί παράγοντες των συχνών τραυματισμών.
«Οι παίκτες σήμερα εργάζονται στα όριά τους. Χωρίς τον κατάλληλο χρόνο ανάρρωσης, το σώμα τους καταρρέει», λέει ο καθηγητής Laitano.
Υπάρχουν όμως και καλά νέα. Η θεαματική πρόοδος στην αθλητική επιστήμη, από τα προγράμματα προπόνησης μέχρι τη διατροφή και την αποκατάσταση, έχουν καταστήσει δυνατό για τους ποδοσφαιριστές να συνεχίσουν να παίζουν σε επίπεδο υψηλού επιπέδου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η μέση ηλικία της ομάδας στο UEFA Champions League, το σημαντικότερο τουρνουά συλλόγων στον κόσμο, αυξήθηκε από 24,9 έτη το 1992 σε 26,5 το 2018.
Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018 κατέγραψε την υψηλότερη μέση ηλικία παικτών για ένα τουρνουά, 27,9 ετών.
Μόνο επτά παίκτες ηλικίας 35 ετών και άνω συμμετείχαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1990, ενώ 41 ποδοσφαιριστές ήταν παρόντες στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε ο Δρ. Joshua C. Fjetsul, επιστήμονας δεδομένων και οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.
Φέτος, οι επίσημες λίστες της FIFA δείχνουν 72 άνω των 35 ετών. Οκτώ παίκτες είναι ηλικίας 40 ετών και άνω, περισσότεροι δηλαδή, από όλα τα προηγούμενα Παγκόσμια Κύπελλα μαζί.
«Οι παίκτες που φροντίζουν τον εαυτό τους και ακολουθούν τα σωστά πρωτόκολλα προπόνησης και αποκατάστασης έχουν πολύ καλύτερες πιθανότητες να παίξουν σε υψηλό επίπεδο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από πριν», λέει ο Δρ. Laitano.
