Του Μιχάλη Μιχαηλίδη
Με το πέρασμα των χρόνων, σχεδόν όλοι οι άνθρωποι αναπτύσσουν μια χρόνια, χαμηλόβαθμη φλεγμονή, γνωστή ως inflammaging. Δεν πρόκειται για την οξεία φλεγμονή που νιώθουμε όταν αρρωσταίνουμε, αλλά για μια ύπουλη και αθέατη «φωτιά» που σιγοκαίει στο εσωτερικό του σώματός μας για χρόνια και αποτελεί τον κοινό παρονομαστή πίσω από τις πιο σοβαρές παθήσεις της τρίτης ηλικίας: καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2, απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας, αρθρίτιδα, ορισμένες μορφές καρκίνου και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η άνοια και η νόσος Alzheimer. Όπως τονίζουν κορυφαίοι ερευνητές στο Nature Reviews Cardiology (2018), αυτή η χρόνια φλεγμονή δεν είναι απλώς «συνέπεια» της γήρανσης, αλλά ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που την επιταχύνουν. Αυξάνεται φυσιολογικά με την ηλικία, αλλά η καθιστική ζωή και το αυξημένο σπλαχνικό λίπος την εντείνουν δραματικά.
Το σπλαχνικό λίπος, αυτό που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα και δεν είναι ορατό εξωτερικά, δεν είναι απλώς «περιττό», αλλά λειτουργεί ως ενεργό ενδοκρινικό όργανο που εκκρίνει συνεχώς φλεγμονώδεις ουσίες στην κυκλοφορία του αίματος. Οι ηλικιωμένοι με αυξημένους δείκτες χρόνιας φλεγμονής εμφανίζουν υπερδιπλάσιο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους με χαμηλά επίπεδα.
Η συστηματική άσκηση είναι το πιο ισχυρό φυσικό αντιφλεγμονώδες που διαθέτουμε, με τεκμηριωμένη μείωση των δεικτών χρόνιας φλεγμονής στο αίμα, ανεξάρτητα από τυχόν απώλεια βάρους. Ιδιαίτερα εντυπωσιακά ήταν τα αποτελέσματα ερευνών σε βετεράνους αθλητές, των οποίων τα επίπεδα χρόνιας φλεγμονής ήταν συγκρίσιμα με εκείνα ανθρώπων 20-30 χρόνια νεότερους, ενώ παρουσίασαν χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων, καρδιαγγειακών νοσημάτων και πρόωρης θνησιμότητας.
Πώς λειτουργεί; Κατά την άσκηση, οι μύες δεν λειτουργούν μόνο ως όργανα κίνησης, αλλά παράλληλα εκκρίνουν βιοδραστικές ουσίες (myokines) με αντιφλεγμονώδη δράση σε ολόκληρο το σώμα. Μακροπρόθεσμα, μειώνουν το σπλαχνικό λίπος, βελτιώνουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και μειώνουν τον κίνδυνο θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο.
Πόση άσκηση χρειαζόμαστε; Συνιστάται αερόβια άσκηση (περπάτημα, κολύμπι, ποδήλατο, τρέξιμο) μέτριας έντασης για 150-300 λεπτά εβδομαδιαίως σε συνδυασμό με ασκήσεις ενδυνάμωσης 2-3 φορές την εβδομάδα, για την πρόληψη της απώλειας μυϊκής μάζας. Το ενθαρρυντικό είναι ότι η αντιφλεγμονώδης δράση της άσκησης δεν έχει ηλικιακό περιορισμό. Τα επιστημονικά δεδομένα καταλήγουν όλα στο ίδιο συμπέρασμα: όσοι κινούνται συστηματικά δεν γερνούν απλώς πιο αργά, αλλά γερνούν υγιέστερα, γιατί η ηλικία μετριέται σε χρόνια, ενώ η υγεία και η ευεξία μετριούνται σε βήματα.
Συνεπώς: Δεν είναι ποτέ αργά για να αρχίσει κάποιος να αθλείται, αλλά πάντοτε είναι πολύ νωρίς για να σταματήσει!